Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για τον Αυτισμό

Η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για τον Αυτισμό γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 02 Απριλίου. Με σκοπό την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας αλλά και την ενεργοποίηση της Πολιτείας, η υποψήφια PhD. Μαρία Κοκκιάδη, παιδαγωγός με εξειδίκευση στην σχολική ψυχολογία και ειδική αγωγή του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης, θα μας αποσαφηνίσει ορισμένα βασικά σημεία σχετικά με τη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος.

Τι είναι ο αυτισμός;

Είναι μία νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και τις στερεοτυπικές, επαναληπτικές συμπεριφορές, δραστηριότητες και ενδιαφέροντα. Η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) διακρίνεται σε τρία επίπεδα με βάση το επίπεδο λειτουργικότητας του ατόμου και τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων του.

Ποια είναι τα αίτια του αυτισμού;

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή με ισχυρή γενετική βάση. Αυτό αποδεικνύεται από μελέτες διδύμων που επιβεβαιώνουν σε έναν βαθμό τη γονιδιακή επιρροή, αλλά και από περιστατικά συνύπαρξης μεταξύ των μελών μιας οικογένειας. Ωστόσο, αν ένας μονοζυγωτικός δίδυμος έχει αυτισμό, δε σημαίνει απαραίτητα ότι θα έχει κι ο άλλος. Αυτό δείχνει ότι ο γενετικός παράγοντας δεν είναι η μοναδική αιτία. Γι’ αυτό, γίνεται πλέον λόγος για μία σύνθετη γενετική αιτιολογία. Επίσης, μπορεί να επιδρούν προσθετικά ορισμένοι εξωγενείς παράγοντες, όπως η έκθεση σε τοξικές ουσίες κατά την ανάπτυξη του εγκεφάλου.

Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του αυτισμού;

Τα άτομα με αυτισμό εμφανίζουν συνήθως δυσκολίες στη διαμόρφωση κατάλληλων κοινωνικών σχέσεων, την έκφραση και την κατανόηση συναισθημάτων, την κατανόηση αφηρημένων εννοιών και μεταφορικών φράσεων, την κατανόηση και τη χρήση της μη λεκτικής επικοινωνίας. Μπορεί, επίσης, τα ενδιαφέροντά τους να περιορίζονται σε πολύ συγκεκριμένους τομείς και να παρουσιάζουν άκαμπτη επιμονή για σταθερότητα. Εμφανίζουν ασυνήθιστη ευαισθησία σε συγκεκριμένα ερεθίσματα και στερεοτυπίες. Σε περιπτώσεις χαμηλής λειτουργικότητας μπορεί να αναγνωρισθούν νοητικές ανεπάρκειες, καθυστέρηση ή απουσία του λόγου. Στον αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας το άτομο εμφανίζει μέσο ή ανώτερο νοητικό δυναμικό και το λεξιλόγιο μπορεί να είναι αρκετά πλούσιο για την ηλικία του.

Πότε αρχίζουν να εμφανίζονται τα σημάδια του αυτισμού;

Τα βασικά γνωρίσματα του αυτισμού αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα 2-3 χρόνια της ζωής του παιδιού.

Ποια είναι η συχνότητα της διαταραχής;

Σύγχρονα δεδομένα αναφέρουν πως επηρεάζει περίπου το 1% των ατόμων παγκοσμίως. Επίσης, στα αγόρια είναι 4 φορές πιο συχνή η εμφάνισή του (4:1).

Θεραπεύεται ο αυτισμός;

Όχι, δε θεραπεύεται. Μπορεί όμως με μία πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση με τις κατάλληλες προσεγγίσεις, που θα είναι εξατομικευμένες και διεπιστημονικές, να βελτιωθεί σημαντικά η κλινική εικόνα της συμπτωματολογίας και η λειτουργικότητα του ατόμου σε γνωστικό και ψυχοκοινωνικό επίπεδο. Επομένως, είναι σημαντικό οι γονείς ή οι εκπαιδευτικοί να αναγνωρίζουν από νωρίς τα σημάδια που θα κινητοποιήσουν μία σειρά πρώιμων παρεμβατικών ενεργειών, οι οποίες κατάλληλα σχεδιασμένες, θα βοηθήσουν το παιδί και την οικογένειά του να διαχειρισθεί αποτελεσματικά τις προκλήσεις. Με μία διεπιστημονική στήριξη θα μπορέσει το παιδί να βελτιώσει σημαντικά το επίπεδο λειτουργικότητάς του και να έχει μία θετική εξέλιξη.

Λίγα Λόγια για την υποψήφια PhD Μαρία Κοκκιάδη

Σήμερα: Εκπόνηση διδακτορικής διατριβής στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης στον τομέα της Στατιστικής και Σχολικής Ψυχολογίας

2019-2021: Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης στην «Αναπτυξιακή Ψυχολογία και Παιδαγωγικές Εφαρμογές», του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης

2016-2018: Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Εξειδίκευσης στην «Ειδική Αγωγή», του Πανεπιστημίου Κρήτης

2010-2014: Πτυχίο Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης, Σχολή Επιστημών Αγωγής, Πανεπιστήμιο Κρήτης

Εκπαιδευτική εμπειρία

Από το 2022 έως σήμερα Καθηγήτρια (HE) στο πρόγραμμα Ψυχολογίας, BSc (Hons) Psychology, Wrexham University, συνεργάτης του Κολλεγίου Κρήτης MBS

Από το 2014 έως σήμερα: Εκπαιδευτικός Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (δασκάλα)

2014-2016: Εργασία στο Κέντρο Στήριξης Παιδιού και Οικογένειας Ηρακλείου για τη μαθησιακή υποστήριξη παιδιών με ιδιαίτερες δυσκολίες.

2011-2015: Συμμετοχή σε Πρόγραμμα Δημιουργικής Απασχόλησης για παιδιά με αυτισμό του Συλλόγου Γονέων, Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αυτισμό Ν. Ρεθύμνου.

Δημοσιεύσεις

Κοκκιάδη, Μ. & Κουρκούτας, Η. Ε (2019). Ένα Καινοτόμο Πρόγραμμα Παρέμβασης για τη Μείωση Διαταραχών Συμπεριφοράς σε Μαθητές με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ): Η περίπτωση των Κοινωνικών Ιστοριών. Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 31, 103-139.
Κοκκιάδη, Μ. & Κουρκούτας, Η. Ε (2016). Ενδοσχολικός Εκφοβισμός/Θυματοποίηση, Αυτοεκτίμηση και Συναισθηματικές Δυσκολίες σε παιδιά με και χωρίς Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 9(1), 88-128.
Κοκκιάδη, Μ. (2015). Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού: Παράγοντες επικινδυνότητας και προστασίας στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον του παιδιού. Στο Π. Γεωργογιάννης (Επιμ. έκδ.), «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» (σσ. 312-325). Πάτρα: Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Πολιτών. ISBN: 978-618-82287-4-0
Κουρκούτας, Η. Ε. & Κοκκιάδη, Μ. (2015). Από τη σχολική βία και τον ενδοσχολικό εκφοβισμό στο «ενταξιακό σχολείο». Επιστημονική Επετηρίδα Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 8, 56-89.

Πιστοποίηση διαγνωστικών εργαλείων

Πιστοποιημένη χορηγήτρια του ψυχομετρικού εργαλείου λογόμετρο για την αξιολόγηση δεξιοτήτων προφορικού λόγου και γραμματισμού για παιδιά ηλικίας 3-6 ετών. Υλοποίηση: inte*learn.